VK 30-6: 'Peilingen voorspellen vrij goed'

Door Reinier Heutink (Ipsos Synovate) en Peter Kanne (TNS NIPO)

Als er verkiezingen naderen, neemt de kritiek op ‘de’ peilingen toe. Dat is van alle tijden, maar dit jaar zwelt het kritische geluid wel erg aan. Politicologen en mediamensen – belangrijke gebruikers van peilingen – roeren zich als haast nooit te voren. Er moet dus iets aan de hand zijn, zou je zeggen. Tijd om de feiten, de misverstanden en de vooroordelen eens op een rijtje te zetten.

Veel nieuwsmedia volgen de peilingen op de voet en publiceren ze doorgaans zonder er veel vragen bij te stellen of er noodzakelijke achtergrondinformatie bij te leveren. Ze hebben daarbij een voorkeur voor het spektakel. Snelle stijgers en dalers krijgen aandacht en vrijwel wekelijks is er een warme belangstelling voor historische diepte- en hoogtepunten. Het googelen op de woorden ‘historisch’ en ‘peiling’ levert maar liefst 211.000 hits op. De manier waarop media de peilingen gebruiken neigt soms naar opportunisme en is niet altijd even consistent. Zo werd op 20 mei jl. gemeld dat GroenLinks een historisch dieptepunt had bereikt. De partij was twee zetels gedaald in een peiling. In die zelfde peiling steeg GroenLinks een week later weer met twee zetels, en niemand maakte er melding van.

Journalisten en programmamakers laten zich ook in hun onderwerpkeuze sterk leiden door de opiniepeilingen. Wie moeten we interviewen? Wie mogen er aanschuiven bij de debatten? Over welke onderwerpen gaan de debatten en de artikelen? In sterke mate worden deze vragen beantwoord na een blik op ‘de’ peilingen. ‘Winnaars’ mogen schitteren, ‘verliezers’ wordt het vuur aan de schenen gelegd.

Peilingen zijn dus een leidraad voor de journalistiek. En toch verschijnen er in de kranten en op tv steeds meer artikelen en programma’s die de peilingen kritisch tegen het licht houden. De algemene teneur: ‘peilingen zijn onbetrouwbaar’, ‘ze zitten er altijd naast’ en ‘ze beïnvloeden de politieke strijd op een oneigenlijke manier’. We willen de kritiekpunten eens op een rijtje zetten en ontzenuwen dan wel relativeren.

Klik hier om het volledige artikel te lezen.